Janet saking Australi. Ipun kantun bajang. Jejeeg ipuné langsing. Bok ipuné cendet  masawang gading kadi bungan jagung. Kulit ipuné putih sentak. Sanunggil sané ngantenang minab jagi nué rasa demen ring ipun.  Kocap  ipun kantun dados mahasisia ring universitas ring Perth. Ipun meled pisan uning indik budaya sané wénten ring Bali.

Ipun cumpu ring kebudayaan sané wénten ring Bali. Manahang ipun wantah ring Bali manten sané pinih soléha panggihin ipun. Sadurung ka Bali, ipun taler maosin buku – buku indik budaya Bali. Sané masurat antuk basa Inggris pinih seringa baosin ipun. Tiosan ring buku mabasa Indonésia.

Midep taler ipun mabasa Indonésia. Ring Australi taler polih basa Indonésia, yadiastun durung cacep pisan. Sakéwanten gumanti tetikas anak duranagara sané demen mlajah. Gelis taler ipun mabasa Indonesia. Kija – kija makta buku. Galahné jarang anggén ipun nuturang anak lian. Katahan anggéna sané mabuat ring kauripan kakaryanin.

Sasih dinginé ring Australi anggén ipun galah ka Bali. Ipun sampun nué timpal mawit saking facebook . Mawasta Wayan Widana.  Ring facebook-e, Wayan Widana nyantenang déwék Bli Wayan. Mangda dangan kocap mabaosan.  Wayan Widana ngrereh ipun ring Bandara Ngurah Rai. Wayan Widana makta sesuratan Janet . Nénten sué Wayan Widana ngantosang. Janet sampun makenyem pateh kadi kenyemné ring facebook-é. Makesiyur  manahné  Wayan Widana. Jadma bajang jegég wénten ring arepné.

Sang kalih ka parkirané. Mabaos – baosan . Sarwi saling kenyemin. Wayan Widana nénten purun ngebutang makta mobilné. Manahang ipun mangda Janet polih ngarumasayang jagat Baliné. Ipun ka Kuta. Ipun nginep ring hotél Rama. Nampek sareng segara Kutané sané nglangenin tamiu duranagara utawi nusantara. Sué taler ipun nelektekang kawéntanan segarané. Kesiuh – kesiuh sakadi nundunin manah ipuné. Sedeng becika daweg punika sampun sayan nyerorokang suryane. Langite galang. Ipun ngantosang sunset. Santukan ipun ngantenang sunset wantah ring buku – buku panduan turisé. Sané mangkin wau sumeken. Nénten lali ipun makta kamera digital. Anggén ipun temon – temon polih ka Bali. Kanten pisan saking muan ipuné rumasa lega polih nyelebang batisné ring segara Kutané.

Nué taler ipun manah maselancar kadi sané kantenang ipun. Santukan sampun soré, ipun nénten purun. Punapi malih wau pisan ngenteg ring Bali.

Wénten taler sané émengin ipun kantun katah panggihin luu wénten ring segarané. Yadiastun sampun wénten genah luu, durung taler nyak ngenahang luu ring genah luuné. Wau takénanga ring Wayan Widanané, nénten polih pamatut sané pastika. Jatiné Wayan Widana lek pisan. Ring genah tamiuné katah kantun luu mabrarakan. Aturang ipun antuk keberang angin saking kidul. Janet anggut – anggut manten. Ring manah ipuné, nénten uningin.

Wénten sampun tigang rahina Janet sareng Wayan Widana. Akéh  genah – genah wisata, pura, segara sané karauhin. Sayan demen, sayan liang manten pakantenané I Janet. Ipun ngaturang déwék meled mlajah budaya Bali.Wayan Widana katunasin tulung mangda mresidayang ipun uning ring budaya Bali. Santukan Wayan Widana rumasa ring dewek tuna, ipun nénten mresidayang mahbahang indik budaya Bali. Ipun jengah lekad ring Bali nénten uning ring Bali. I Jenet kedék wau Wayan Widana ngaturang nénten midep.

I Jenet mamanah mlajah dados balian. Wayan Widana katurin ngrereh Balian sané siket. Balian sané mabukti sakti utawi ngamargiang usadha. Nénten balian- balianan. Aturang ipun meled malajah ring Balian sané wénten ring Bali.

Mecik peléngan Wayan Widana. Ipun arang ngrereh balian samaliha amangkinan durung naen ka balian. I Jenet ngédengan alamat balian sané wénten ring surat kabaré. Ipun  meled numbas sesikepan sané kawedar ring surat kabaré punika. Yadiastun ajiné mael. Jagi tumbase taler. Aturang ipun ring Australia, balian nénten wénten, mawinan meled mlajah ring baliané ring Bali.

Makesiab Wayan Widana. Manahang ipun I Janet jadma duweg. Samaliha ngaturang dewekné meled dados Balian. Ipun sampun maosin usadha – usadha sané kasurat antuk aksara Indonésia utawi basa Inggris. Rerajahan taler kaédengin Malih  makesiab Wayan Widana. Ipun lek nénten pati rungu ring budaya padruwéan. Jadma duranagara sané tulenga. I Janet kenyem wau ngantenang wayan Widana sakadi jadma jengah.

I Janet raris kaater ring Baliané sané kawedar ring surat kabaré. Mangku Suja wastané. Sampun kasub dados balian. Sampun sering mabukti nyegerang anak sakit. Samaliha sampun purun ngawedarang angga ring surat kabar. Pateh kadi tabib – tabib saking nusantara sané ngrereh pangupajiwa ring Bali.

“ Swastiastu, Mangku Suja.” Wayan Widana nyelanang mabaos. Santukan akéh sané negak ring amben umah Mangku Sujané. Mategepan kanten anaké gelem. Wénten muané lémlém kadi klopékan gedebongé. Wénten selem kadi bungan telengé. Wénten barak kadi bungan pucuké. Sami ngantosang Mangku Suja mangda nambanin.

“ Swastiastu,” Mangku Suja bamban alon nyawis. “ Sapasira Jroné?”

“ Titiang, Wayan Widana. Puniki timpal titiangé I Jenet wastané.”

Mangku Suja nelektekang I Jenet. I Jenet taler nelektekang Mangku Suja. I Jenet raris kenyem.

“ Jroné nénten sungkan. Wénten napi?”

“ Puniki I Jenet meled mlajah dados balian.”

Tengkejut Mangku Suja. Nembé wénten jadma saking duranagara mamanah dados balian. Yadiastun katah taler saking tamiu duranagara matamba mrika, nénten wénten sané meled dados balian.

“ Mangda ring Jroné, ipun mlajah. Sampun aturang titiang balian – balian sané lianan nénten nyak ipun. “

“ Wantah sapunika, iriki dumun magenah ring pondok bapané.”

“ Punika sané rereh ipun. Mangda uning sapunapi Jro Mangku nambanin.”

Wénten tigang sasih I  Jenet malajah dados balian. Midep taler ipun ngracik tamba. Uning taler indik usadha. Usadhanin anak nyem, anak kebus, anak ketug sampun uningin ipun.

Gumanti jatma demen mlajah. Wénten manten sané meledang ipun. Wenginé punika sedeng becika Wrehaspati Kliwon  nemu Kajeng. Kantos wengi ipun mabaos – baosan sareng Mangku Suja. Kantos tambis surup bulané. Aturang ipun déwék ipuné meled malajah ngaléak.

Makesiab Mangku Suja. Jro Mangku ngaturang indiké punika nénten pisan uningin dané. Sakéwanten I  Janet nénten ngega. Santukan sering pisan I Jenet  ngintip Jro Mangku kalaning wengi. Sering nénten wénten ring pasirepan. Samaliha naen panggihina Jro Mangku makekudung putih ngranasika, masuku tunggal sarwi ngléntédang lidahné.

Kantos ping kuda – kuda I  Jenet matur mangda kaurukang ngléak. Nénten naler  Mangkus Suja nyak.

Minab antuk sesed pisan I  Jenet mangda uning ring indik pangléakan, Mangku Suja sakadi nuutang panagih I Jeneté.  I  Jenet  kaajak  ka sétra. Jro Mangku makta canang pejati maulam ayam biing. Nunas ring Mrajapati. Nunas ring sedahan sétra mangda I Jenet kalugrain malajah ngléak. Usan ring Mrajapati raris ka Pura Dalem.

I Jenet nnten rumasa jejeh. Biasa – biasa kémanten. Asuné sawat – sawat nyalung. Mangku Suja uning ring tetengeré punika réncang Bathara ring Dalem pacang rauh. Gelis ngantebang labaan sareng panyamléh.

Kantos wengi ring Dalem wau budal. I Jenet taler kawéhin rerajahan, mélmélan pangléakan. Taler sabuk panglékan. Wantah anggén manten sabuk pangléakané punika  midep magentos rupa. Punapi ja kamanahang mresidayang. Dados bojog, bawi, banteng, bade tumpang solas, tumpang selikur,  pudak sategal, garuda, geni manca warna,  punapi malih ayam bengil. Sabuké punika sampun sering mabukti. Satunggil sané nganggén, ring wenginé kadi wénten sané ngajakin mangda sareng malali wengi. Wénten maosang dewékné kadi makeber ring amabarané. Wénten maosang déwékné kadi sayong. Katah sampun sané ngaturang kawisésan sabuk Mangku Sujané punika.

I  Jenet nyak. Wenginé punika ipun nganggén sabukné Jro Mangku. Sakéwanten ipun nenten ngrumasayang punapa – punapi. Mamanah ipun dados bajog. Wau mekaina muan ipuné tetep kantun putih gading.

Benjangné kaaturang ring Mangku Suja. Ipun nénten ngega ring sabukné Mangku Suja. Mangku Suja rumasa érang.” Dadi tusing nyak nyuti rupa I Jenet? Apané ya kuangan? Apa krana budayané melénan ? Apa krana pangléakané pingit ? ”

Jro Mangku nénten kirangan naya. Wenginé ngrauhin, dané nyantenang angga gumanti midep ngléak. Dané ngrauhin kamarné I Jenet. Jro Mangku nyuti rupa dados bawi. I Jenet nénten makesiab. Ipun gelis – gelis ngambil tustél digitalné nyambi mabaos. “ Wait a moment ! Wait a moment, Jro Mangku!”